skip to Main Content

(Κέρκυρα, 1875-Ἀθήνα, 1943). Λόγιος, συγγραφέας, ποιητής, λεξικογράφος καί στοχαστής μέ φιλοσοφική διάθεση καί γνώση. Καταγόταν ἀπό τήν παλιά καί πολυκλαδη οἰκογένεια τῶν Ζερβῶν της Κεφαλλονιάς καί ἦταν ἀδερφός τοῦ μαθηματικοῦ καί ἀκαδημαϊκοῦ Παναγιώτη Ζερβοῦ. Σπούδασε στή Νομική Σχολή τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν καί ἀναγορεύτηκε διδάκτοράς της. Ὡς φοιτητής παρακολούθησε καί φιλολογικά μαθήματα καί ἀργότερα ὁλοκλήρωσε τή μόρφωσή του στό Παρίσι καί σέ ἄλλα εὐρωπαϊκά κέντρα, ἀσχολούμενος εἰδικότερα μέ τή φιλοσοφία καί τήν κοινωνιολογία. Ὅταν τελείωσε τίς σπουδές τοῦ ἐγκαταστάθηκε ἀρχικά στήν Ἀλεξάνδρεια, ὅπου ἄσκησε τό ἐπάγγελμα τοῦ δικηγόρου.

Ὁ Ἰωάννης Ζερβός ἀνέπτυξε φιλολογική δράση ἀπό πολύ νωρίς, ἀφοῦ ἤδη τό 1889 εἶχε δημοσιεύσει στήν Κέρκυρα τό βιβλίο Κοινωνικές εἰκόνες. Ἀπό τήν Ἀλεξάνδρεια ἐπίσης συνεργαζόταν μέ περιοδικά τῆς Ἀθήνας, ὅπου δημοσίευσε, συχνά μέ τό ψευδώνυμο Ἀρέτας, ποιήματά του, δοκίμια καί κριτικές. Τό 1905 ἐγκατέλειψε ὁριστικά τό ἐπάγγελμα τοῦ δικηγόρου καί τήν Αἴγυπτο. Ἐγκαταστάθηκε στήν Ἀθήνα καί ἀσχολήθηκε μέ ὅλα τά εἴδη τοῦ λόγου. Ἀπό τούς πρώτους συνεργάτες τοῦ φιλολογικοῦ περιοδικοῦ Παναθήναια, συνεργάστηκε ἐπίσης μέ πολλές ἐφημερίδες καί ἄλλα περιοδικά τῆς ἐποχῆς. Στήν περίοδο τῆς Κατοχῆς ἔγραφε ἄρθρα στόν ἀντιστασιακό τύπο, προκηρύξεις καί ἀντάρτικους στίχους.

Ἡ συμβολή τοῦ Ἰωάννη Ζερβοῦ στά νεοελληνικά γράμματα κρίνεται σημαντική, κυρίως ἀπό τή συνεργασία του ὡς ἐπιμελητῆ ἐκδόσεων στή «Βιβλιοθήκη Γεωργίου Φέξη» (1908 -1914). Στή σειρά αὐτή μετέφραζε καί προλόγιζε ὁ ἴδιος ἐκδόσεις πολλῶν ἀρχαίων συγγραφέων ἀλλά καί νεοτέρων, Ἑλλήνων (ὅπως τῶν Κάλβου, Βαλαωρίτη, Βιζυηνοῦ κ.α.) καί ξένων. Σημαντική ὑπῆρξε, ἐπίσης, ἡ προσφορά του στή «Βιβλιοκήκη τοῦ Παπύρου» καί ἀνάλογα κρίνεται ἡ συνεργασία του μέ τήν ἑταιρεία Παπαδημητρίου, ὅπου ἐπίσης μετέφρασε λογοτεχνικά καί φιλοσοφικά ἔργα διαφόρων Εὐρωπαίων συγγραφέων. Ἐποικοδομητική κρίνεται καί ἡ συνεργασία του μέ τό Ἐγκυκλοπαιδικό Λεξικό Ἐλευθερουδάκη καί μέ τό Μέγα Λεξικό τῆς Ἑλληνικῆς Γλώσσας τοῦ Δημητράκου. Πολυμαθής καί πολύγλωσσος, ἔγραφε ἀρχικά σέ ἄψογη καθαρεύουσα, ἀλλά ἀργότερα ἀκολούθησε μία σύνθετη γλώσσα, λυτρωμένη ἀπό τήν παραδομένη ρητορεία καί ἔγινε, μέ τόν τρόπο του, συντελεστής τοῦ δημοτικιστικοῦ κινήματος.

Πρωτότυπα ἔργα τοῦ Ζερβοῦ, πεζά καί ποιητικά, εἶναι τά ἑξῆς: Μύθοι τῆς ζωῆς (1911), Τραγούδια τοῦ καλοῦ καιροῦ (1916), Διηγήματα 1912), Ἀντίλαλοι τῆς ζωῆς, Λυρικές Σάτυρες κ.α. Ἡ προσφορά του στό νεοελληνικό λυρικό λόγο θεωρεῖται ἀξιόλογη καί ἡ ποίησή του, ἐκτός ἀπό πρωτοτυπία, ἐμφανίζει ἀρτιότητα ἐκφραστικῆς μορφῆς καί μουσικότητα. Παράλληλα ὁ Ζερβός ἐξέδωσε καί φιλοσοφικές καί κοινωνιολογικές μελέτες, ὅπως Ἱστορία τῆς Ἰδέας (1910), Ὑλιστικαί θεωρίαι (1914), Ἐργατοκρατία καί μπολσεβικισμός (1915) κ.α.

Ὁ Ζερβός ὑπῆρξε ἐλεύθερος στοχαστής μέ φιλοσοφική διάθεση καί προώθησε τίς φιλοσοφικές σπουδές στήν Ἑλλάδα. Ἑλκύεται ἀπό τό μύθο καί τόν χρησιμοποιεῖ μέ φιλοσοφικό τρόπο, γιά νά φανερώσει τόν προβληματισμό τοῦ γύρω ἀπό ἔννοιες, ὅπως ὁ πόθος καί ἡ ἡδονή, ἡ δόξα καί ἡ γνώση, ἡ ὀμορφιά καί ἡ ἀγάπη. Τά ἔργα τοῦ φανερώνουν τή συνεργασία λογικῆς καί φαντασίας, λόγου καί αἴσθησης καί τονίζουν τή σπουδαιότητα τῆς συνείδησης. Βαθύς γνώστης διαφόρων φιλοσοφικῶν θεωριῶν καί ἰδεῶν ὁ Ζερβός καταλήγει στό συμπέρασμα πώς σκοπός τοῦ ἀνθρώπου εἶναι ἡ ἀγάπη, ἰδανικό ἀντίθετο πρός τό ἐγώ. Εἶχε κυρίως ἐπηρεαστεῖ ἀπό τή φιλοσοφία τοῦ Νίτσε, τήν ὁποία προσπάθησε νά ἐκλαϊκεύσει μέ προσωπικό ὅσο καί συμβολικό τρόπο. Ἄν καί ἐπηρεασμένος ἀπό τή νιτσεϊκή διδασκαλία γιά τήν ἐξουσία τοῦ ἀτόμου, κλίνει πρός τόν ἀλτρουισμό καί προβάλλει τά ἀνθρωπιστικά ἰδεώδη.

 

 

 

Back To Top